Xã hội việt nam thời pháp thuộc

I. LỊCH SỬ, XÃ HỘI THỜI KỲ PHÁP THUỘC VỚI NGÀNH THƯ VIỆN VÀ HOẠT ĐỘNG THƯ MỤC TẠI VIỆT NAM

* Khái quát lịch sử hào hùng thời Pháp thuộc:

- Thời kỳ trực thuộc Pháp là thời kỳ vn bị để dưới ách đô hộ của thực dân Pháp giai đoạn từ 1858 - 1945.

Bạn đang xem: Xã hội việt nam thời pháp thuộc

+ từ thời điểm tháng 02/1859 mang lại 1879, Pháp liên tiếp đánh chiếm và xác lập được bộ máy cai trị sống Nam Kì.

+ từ thời điểm năm 1882, Pháp mở rộng xâm lược ra phía Bắc.

+ tháng 08/1883, bên Nguyễn kí Hiệp ước chấp nhận nền giai cấp của Pháp trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Pháp đã xác lập được cỗ máy cai trị trên toàn giáo khu Việt Nam.

* Đặc điểmxã hội thời Pháp thuộc:

- Về chủ yếu trị: Trong thời gian này thực dân Pháp đã thi hành đường lối, bao gồm trị làm phản động, phân chia rẽ những dân tộc nhằm cai trị.

- Về tởm tế: Thi hành chính sách nghèo khó hóa, đẩy dân cày vào bước đường cùng, không tồn tại ruộng khu đất để cày, đề nghị làm phu trong những đồn điền, hầm mỏ.

- Về văn hóa giáo dục: Thực hiện chính sách ngu dân cho đến cách mạng mon Tám thành công 90% quần chúng. # mù chữ. Vào thời kỳ này xuất bản phẩm cũng rất được kiểm chú tâm vô cùng gắt gao, nội dung chủ yếu mang tính phản động, cấm lưu giữ hành lưu giữ trữ những tài liệu của Mác – xít.

* Ngành thư viện và chuyển động Thư mục thời Pháp thuộc:

Để tiện cho vấn đề đô hộ fan Pháp đã thâm nhập, phân tích các nghành ngôn ngữ, dân tộc, văn hóa… tại việt nam để từ bỏ đó tạo nên bốn sự tác động thâm thúy đến vượt trình phát triển của ngành thư viện và chuyển động Thư mục:

- Sự xâm nhập vào nước ta công nghệ ấn loát bằng ty pô (in bằng phương pháp sắp chữ rời).

- Sự cách tân và phát triển của ngôn ngữ: xâm nhập của giờ Pháp và lộ diện của chữ Quốc ngữ.

Ngoài sự xuất hiện thêm của những sách, báo chữ Pháp cùng các bạn dạng thư mục chữ Pháp thì ta rất có thể nhắc lại trong thời kỳ này để tiến hành cơ chế thực dân, tín đồ Pháp đã tổ chức triển khai đội ngũ truyền đạo của đạo Cơ Đốc xâm nhập vào quần chúng. Trong quy trình truyền giáo những giáo sĩ phương Tây sẽ tìm cách ghi âm giờ đồng hồ Việt với phiên âm bằng chữ cái Latin (phải kể tới cố giáo sĩ Alecxandre Rhodes có góp sức nhất định trong công việc này). Để rồi loại chữ dần dần thay nỗ lực chữ Hán – Nôm để ghi chép, rất có thể kể đến những tài liệu viết bằng văn bản Quốc ngữ sau này.

- lao lý về thư viện xuất hiện.

1. Thành lập Thư viện trung ương ở Hà Nội.

2. đánh giá lại việc tổ chức những thư viện hiện có và tạo dựng những thư viện mới.

- Ngành tủ sách qua các thời kì cũng có được sự thân thương nhất định.

Điều đó được thể hiện nay qua cách bạn Pháp xây dựng tư thư viện chính:

+ thư viện trường Viễn Đông bác Cổ.

+ tủ sách Viện nghiên cứu khoa học tập Đông Dương.

+ thư viện Hội phân tích Đông Dương.

+ Thư viện tw tại thủ đô hà nội (về sau có cơ thường trực Sài Gòn).

Chưa nói đến các thư viện khác như thư viện Pháp – Việt, thư viện phái mạnh Định…

Ngoài ra, những đô đốc kiêm thống đốc nam kỳ cũng không vứt qua sự việc thư viện, tuy vậy vẫn bắt buộc lo bình định, tổ chức triển khai nền hành bao gồm mới. Trong gò hồ sơ văn thư còn lưu lại, fan ta thấy các đô đốc các lần ao ước tập hợp phần lớn cuốn sách hay, lựa chọn một số tạp chí, xuất bản định kỳ…

Ở Bắc kỳ, tại phủ thống sứ cũng có một bộ phận phụ trách về thư viện và tàng trữ hồ sơ văn tư.


*
Hình hình ảnh Thư viện học viện Viễn Đông bác cổ (Nguồn ảnh: staticflickr)

II. MỘT SỐ BẢN THƯ MỤC VIỆT nam THỜI PHÁP THUỘC

Từ chũm kỷ XVIII-XIX, bạn Pháp để ý nghiên cứu giúp về địa lý, tài nguyên, dân tộc học, ngôn ngữ, phong tục... Mặt khác biên soạn một vài thư mục nhằm mục đích thông tin về phần lớn tài liệu đó ship hàng cho câu hỏi xâm lược với đặt giai cấp lên những nước ngơi nghỉ Đông Dương.

Trong những thư mục được biên soạn thời đó (xuất bản ở Pháp hoặc sinh hoạt Việt Nam) hoàn toàn có thể chia ra làm 2 loại chủ yếu:

+ folder tổng hòa hợp và chuyên đề về việt nam và Đông Dương nói chung.

+ folder “Thống kê đăng kí” từ khi có chế độ lưu chiểu văn hóa phẩm ở Đông Dương.

Có thể nói đến một số thư mục sau:

* folder tổng hợp:

Vào thời điểm cuối thế kỷ XIX, vào đầu thế kỷ XX người Pháp đang biên soạn một vài thư mục tổng vừa lòng về Đông Dương. Các thư mục này ra đời tiếp liền nhau phản ánh một cách tất cả hệ thống, không thiếu thốn những tư liệu được xuất bạn dạng ở Pháp và các nước khác gồm nội dung nói đến Đông Dương cùng với mục đích ship hàng cho việc nghiên cứu sâu, toàn diện về một xứ thuộc địa của họ. Đó là:

- 1862: “Bibliographie Annamique” (Thư mục An nam) của Bell Combe (Hội viên hội nhân chủng học Pháp), xuất phiên bản ở Paris.

- 1867: “Bibliographie Annamite” (Thư mục An nam) của Barbie du Bocage (Phó thư ký kết Hội địa lý Pháp) – folder này in kèm trong tập san Revue Maritne et coloniale (Lãnh hải và thuộc địa).

Thư mục chia làm 5 phần:

+ Phần I : Tập vừa lòng 257 cuốn sách tất cả nội dung nói về nước ta - Đông Dương được xuất bạn dạng từ 1628-1867 (xếp theo vần chữ cái brand name tác giả, hoặc tên sách).

+ Phần II: Gồm những bài trích báo, tạp chí và những bạn dạng sưu tập phệ về các cuộc hành trình: hàng ngàn bài trích của 27 tờ báo cùng tạp chí (xếp theo từng năm).

+ Phần III: Liệt kê những tài liệu của phòng ban lưu trữ non sông Pháp ngơi nghỉ Paris và các tài liệu viết tay không giống có tương quan đến Đông Dương.

+ Phần IV: Địa thứ và phiên bản đồ

+ Phần V: Bảng tra cứu vớt tìm tên tác giả.

- 1880: “Mục lục phần nhiều tác phẩm xuất phiên bản từ 1868 trở đi” do Ủy ban nông nghiệp và kỹ nghệ Pháp biên soạn nói đến Trung kỳ, phái mạnh kỳ và Cao Miên.

- 1889: “Bibliographie de Lindochine” (Thư mục Đông Dương) của A.Landes với A.Folliet thu thập những sách nói tới Đông Dương xuất bản từ 1880 -1889.

- 1912 - 1915: “Bibliographie Indochinnca” (Thư mục Đông Dương) của Henri Cordier, thu thập những tư liệu trước năm 1913, trong những số ấy là phần đông tài liệu đã tất cả trong các bạn dạng thư mục trước đó và bổ sung thêm. Cỗ thư mục này chia làm 4 quyển:

+ Quyển 1: gồm những tài liệu nói đến Miến Điện, Atssan (1 tỉnh của Ấn Độ), Thái Lan, Lào.

+ Quyển 2 : nói tới bán đảo Mã Lai.

+ Quyển 3, Quyển 4: nói đến các nước sống Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) chủ yếu là tư liệu về Việt Nam.

- 1922: “Pour mieux connaitre de Indochine: Essai dune bibliographie” (để phát âm biết rộng về Đông Dương, sơ thảo một thư mục) của Paul Boudet.

- 1929: “Bibliographie de Lindochine Francaise” 1913-1926 (Thư mục Đông Pháp) của hai người sáng tác Paul Boudet và Remi Bourgeois. Tiếp đến ra liên tiếp các tập: 1927-1928-1929-1930.

- 1943 : thường xuyên “Thư mục Đông Pháp 1931-1935”- Phần 1

Bộ “Thư mục Đông Pháp” là một công trình thư mục lớn do Boudet với Bourrgeois, thời điểm đó là những người phụ trách Nha lưu trữ và Thư viện trung ương Đông Dương nhà trì vấn đề biên soạn, thu thập tài liệu nói đến Đông Dương từ bỏ 1913-1935. Cũng giống như “Thư mục Đông Dương” vốn tư liệu trong “Thư mục Đông Pháp” bao gồm sách báo được lựa chọn thoáng rộng từ các thư viện sinh sống Đông Dương hoặc sinh sống Pháp và nhiều nước khác.

Xem thêm:

“Thư mục Đông Pháp 1913-1935” được biên soạn thành 8 tập mang đến 4 thời kỳ với tầm 2.500 trang.

+ tài liệu 1913-1926: 1 tập

+ tài liệu 1927- 1928-1929-1930: tưng năm 1 tập.

+ tư liệu 1931-1935: 3 tập

Tài liệu thời kỳ 1931-1935 new ra được tập I (vào năm 1943), còn 2 tập sau chưa xuất bản được do thực trạng của Đại chiến nhân loại thứ II đưa ra phối. “Thư mục Đông Pháp” được biên soạn là việc tiếp nối với có văn minh hơn “Thư mục Đông Dương” về phương diện kỹ thuật soạn (sắp xếp tài liệu theo đề mục, trong mỗi đề mục, xếp tư liệu theo thiết bị tự chữ cái brand name tác giả hoặc tên sách, phần hia có các bảng tra cứu,...).


*
Hình hình ảnh Thư mục Đông Pháp 1931-1935(Nguồn ảnh:aebooks)

* Thư mục chuyên đề:

Ngoài phần đông thư mục tổng đúng theo như trên, những người dân Pháp và những tổ chức khoa học, văn hóa của bọn họ còn biên soạn những thư mục chuyên đề.

- folder dẫn giải về khảo cổ học tập Cao Miên và Chiêm Thành của Coedes.

- Thư mục về thực vật học Đông Dương của Petelot.

- Thư mục mọi nhà văn Đông Dương của Barquyssan.

- Thư mục lịch sử vẻ vang Viễn Đông của Gaspadone.

- Premiere etude sur Les soures Annamite de L’ history d’ Annam (Nghiên cứu những bước đầu tiên về lịch sử An nam qua các nguồn tư liệu của An Nam) xuất bạn dạng tại tp. Hà nội do L. Cardiere và phường Pelliot biên soạn.

Thư mục chia thành 3 phần:

+ Phần giới thiệu: trình bày những vụ việc liên quan đến nguồn tài liệu lịch sử hào hùng Việt Nam. Người sáng tác đưa vào những phân tích về thân núm sự nghiệp với tác phẩm của các nhà sử học tiêu biểu thuộc các triều đại cho tới đầu vắt kỷ XX.

+ Phần đồ vật hai: danh mục những tài liệu lịch sử dân tộc được xếp theo sản phẩm công nghệ tự “Bộ chữ Hán” với 175 bộ sách (có diễn đạt và chú thích)

+ Phần cuối: Bảng tra theo tên người sáng tác (75 tác giả)

- Bibliographie Annamite (Thư mục An Nam) bởi vì E. Gaspadone trình làng khái quát tháo về sách Hán Nôm vn và phần riêng giới thiệu các tòa tháp của Lê Quý Đôn với Phan Huy Chú..

- Đông Dương sử học tập yếu folder lục bởi vì Naka Mychio xuất bản tại Tokyo (Nhật Bản).

- An phái nam thựclục (1932) vào “Bắc đế kinh thư quán” vày Phùng vượt Quân biên soạn.


*
Hình ảnhBibliographie Annamite (Thư mục An Nam) (Nguồn ảnh: wdl)

* Thư mục những thống kê đăng ký:

Xuất phát từ chủ trương kiểm soát việc xuất bạn dạng ở Đông Dương tương tự như để tích lũy các tài liệu có giá trị mang lại Pháp, ngày 29 tháng 11 năm 1917 Toàn quyền Albert Saraut ký thành lập và hoạt động Nha văn khố cùng Thư viện Đông Dương đặt tại thành phố hà nội và quy định tác dụng của ban ngành này. Paul Boudet được chỉ định làm giám đốc Nha văn khố với Thư viện Đông Dương, cai quản các kho sách:

- Kho trung ương ở Hà Nội.

- Kho đậy thống đốc nam giới kỳ ở sử dụng Gòn.

- Kho phủ khâm sứ Trung kỳ nghỉ ngơi Huế.

- Kho đậy Khâm sứ Cao Miên sinh hoạt Pnong-Pênh.

- Kho tủ khâm sứ Lào sống Viên Chăn.

Năm 1921 Toàn quyền Đông Dương vẫn ra dung nhan lệnh quy định chính sách nộp giữ chiểu những ấn phẩm xuất bản ở Đông Dương.

Từ năm 1922, thực hiên quyết định lưu chiểu toàn liên bang Đông Dương, kho tàng trữ và thư viện hồ hết nhận được từng tên sách 2 bản. Trên cơ sở thu thừa nhận ấn phẩm lưu chiểu, thư viện trung ương Đông Dương biên soạn và xuất bản thư mục và thống kê đk hàng năm với thương hiệu “Liste des imprimes depose au serviese du depot legal” (Danh mục các ấn phẩm nộp giữ chiểu). Thư mục này phản ảnh tài liệu xuất bản trên toàn Đông dương bao gồm các loại hình ấn phẩm định kỳ, không định kỳ, bạn dạng đồ. Xem về mặt phản ánh tài liệu nước ta thì folder này làm phản ánh các đặn, khá tương đối đầy đủ các tư liệu của nước nhà nên folder này cũng rất được coi như các loại “Thư mục quốc gia” (tuy không hoàn toàn đúng với ý nghĩa của thuật ngữ này) trong quá trình thuộc Pháp.

“Danh mục các ấn phẩm nộp lưu chiểu chia thành 2 phần:

+ Phần I: Ấn phẩm định kỳ: thống kê các báo, tạp chí, tập san xuất bạn dạng ở Bắc Kỳ, Cao Miên, Lào.

+ Phần II: Ấn phẩm ko định kỳ: thống kê những sách, bản đồ xuất bản ở ba nước Đông Dương.

Hai nhiều loại tài liệu trên ko được bố trí theo môn nhiều loại mà xếp theo ngôn ngữ:

- tư liệu xuất phiên bản bằng giờ đồng hồ Pháp.

- tư liệu xuất bản bằng tiếng Việt, Miên, Lào.

Mỗi năm ra 2 cuốn, thời hạn 6 tháng.

Thư mục này cũng phản nghịch ánh thực trạng xuất phiên bản thời trực thuộc Pháp, con số sách không nhiều, mỗi cuốn (phản ánh tư liệu xuất phiên bản trong 6 tháng) chỉ có xấp xỉ 300 thương hiệu sách, nhưng mà phần sách giờ Việt lại chỉ chiếm khoảng khoảng 10%.

Thư mục thống kê đăng ký trên được xuất phiên bản đều kỳ từ thời điểm năm 1922 mang đến năm 1944.

III. Một vài ba điểm đối chiếu giữ Thư mục vn thời Pháp thuộc với Thư mục việt nam thời phong kiến

* thư mục thời phong kiến:

- Số phiên bản in tương khắc không hầu như dẫn đến tinh giảm trong việc thực hiện rộng rãi.

- Sự sao chép qua những người, các thế hệ, những thời đại khác nhau thông qua thu thập, thu góp, chỉnh lý dẫn tới việc sại lệch, nhiều dị bản, trở ngại trong việc xác định văn bản. Nhiều dự án công trình chỉ gồm độc phiên bản do cách thức chép tay.

- Về nội dung đa phần là văn sử, triết học, Phật giáo… sách về kỹ thuật, toán, y, dược khoa tuy có cải cách và phát triển nhưng chiếm tỷ lệ nhỏ tuổi so với sách văn học. Các công trìn được trình diễn với câu chữ khó riêng biệt sách văn sử, một quyển sách nói đến các vấn đê không giống nhau.

- Thư tịch chủ yếu là thư tịch Hán Nôm, một số công trình bằng tiếng Pháp và chữ Quốc ngữ.

* thư mục thời Pháp thuộc:

- Số bản thư mục được biên soạn đa dạng mẫu mã nhiều thể loại và hình thức.

- Về nội dung thì phong phú hơn so với thời kỳ trước (thời phong kiến). Đặc biệt tập trung nhiều vào các vấn đề định kỳ sử, văn hóa, thôn hội… sẽ giúp ích cho việc cai trị thuộc địa của Pháp.

- các công trình thư mục tất cả quy tắc nhất thiết tuy còn hơi lộn xộn với còn gặp gỡ nhiều sự việc khúc mắc, nhưng nhìn tổng thể có điểm vượt trội là có quá trình nghiêm ngặt rộng trong công tác ghi chép tài liệu.

- các thư mục tập trung chủ yếu ớt bởi ngôn từ là tiếng Pháp cùng chữ Quốc ngữ.

IV. KẾT LUẬN